Nee zeggen zonder schuldgevoel

Nee zeggen zonder schuldgevoel: waarom is dat zo moeilijk?

‘Zou jij misschien nog even…?’

‘Ja hoor.’

Kijk.

Geregeld.

Je weet nog niet eens precies wat de vraag is, maar je hebt jezelf alvast beschikbaar gesteld. Wel zo efficiënt.

Pas een kwartier later dringt het tot je door dat je vanavond dus weer langer doorwerkt. Terwijl je zou gaan sporten. Of dat je zaterdag invalt voor je zieke collega, terwijl je al weken uitkijkt naar een dag waarop niemand iets van je wil.

Nou ja, dat was dus een korte droom.

En dan komt het chagrijn.

Waarom vraagt iedereen ook altijd jou?

Omdat jij ja zegt, waarschijnlijk.

Beetje flauw antwoord, maar daarom niet minder waar.

Waarom is nee zeggen zo moeilijk?

‘Je moet gewoon wat vaker nee zeggen.’

Ja, dank je.

Net als dat je bij stress gewoon moet ontspannen en bij slapeloosheid eerder naar bed moet. Probleem opgelost. Iedereen naar huis.

Want nee zeggen is heel eenvoudig als er niemand tegenover je staat.

In je hoofd kun je het prima:

‘Nee, dat past niet.’

‘Nee, daar heb ik geen tijd voor.’

‘Nee, ik wil zaterdag graag op de bank liggen en daar heb ik verder geen geldige verklaring voor nodig.’

Maar dan stelt iemand de vraag in het echt.

Je collega kijkt hoopvol. Je vriendin zegt dat ze écht niemand anders heeft. Je leidinggevende begint

met: ‘Ik weet dat je al druk bent, maar…’

En daar ga je.

Je wilt helpen. Je wilt niet moeilijk doen. En je wilt vooral die twee seconden stilte voorkomen nadat je zegt: ‘Nee, dat lukt me niet.’

Twee seconden stilte is lang hoor.

Daar kun je met gemak een complete vriendschap in zien instorten.

Straks vindt ze je egoïstisch.

Straks denken ze dat je niet betrokken bent.

Straks vragen ze je nooit meer.

Straks raak je je baan kwijt en woon je met kerst in een caravan.

Het escaleert soms wat snel daarboven.

Dus zeg je ja.

Niet omdat je dat zo graag wilt, maar omdat ja zeggen op dat moment minder ongemakkelijk voelt dan nee zeggen.

De rekening komt later.

Soms is je mond sneller dan jij

Misschien weet je niet direct wat je ergens van vindt.

Je hoort eerst wat de ander nodig heeft. Daarna denk je mee, zie je drie problemen en bedenk je alvast hoe jij ze kunt oplossen.

Pas als je thuis je jas uittrekt denk je:

Ho eens even.

Ik wilde dit helemaal niet.

Maar dan heb je al beloofd dat je zaterdag om half acht klaarstaat met je auto, je vrije tijd en een goed humeur.

Die laatste is niet gegarandeerd.

Je hoeft niet meteen antwoord te geven. Ook niet als iemand je aankijkt alsof er binnen twaalf seconden een besluit moet liggen.

Zeg gewoon:

‘Ik kijk even of het past en kom erop terug.’

Of:

‘Ik wil er even over nadenken.’

Dat is nog geen nee.

Maar ook geen ja waar je de rest van de week spijt van hebt.

Onder je ja zit vaak angst

Natuurlijk mag je iets voor een ander doen. Graag zelfs. De wereld wordt er niet gezelliger op als we allemaal alleen nog maar dingen voor ons zelf gaan doen.

Maar er zit verschil tussen bewust ja zeggen en jezelf alweer aanbieden voordat je hebt bedacht wat jij wilt.

Als je ja zegt terwijl je nee bedoelt, zit daar vaak angst onder.

Je bent bang dat iemand je niet meer aardig vindt. Dat je lastig, ongezellig of niet flexibel genoeg wordt gevonden. Dat je iemand teleurstelt. Of dat geen leuk mens meer bent zodra je niet direct beschikbaar bent.

Je zegt dan ja om de reactie van de ander te regelen. Als jij helpt, blijft de sfeer goed. Als jij jezelf aanpast, ontstaat er geen gedoe.

Prima oplossing.

Voor de ander.

Jij zit ondertussen om negen uur ’s avonds nog achter je laptop terwijl thuis iedereen op eieren loopt omdat jij op je werk zo gezellig flexibel bent geweest.

Iemand mag jouw nee jammer vinden

Je vriendin mag balen dat je niet kunt.

Je collega had liever gehad dat jij haar dienst overnam.

Je leidinggevende moet misschien een andere oplossing zoeken.

Dat betekent niet dat jouw nee verkeerd was.

We denken soms dat je grenzen aangeven pas goed is als de ander begripvol knikt en zegt:

‘Wat fantastisch dat jij zo goed voor jezelf zorgt.’

Nou.

Dat zou leuk zijn.

Maar soms trekt iemand gewoon een gezicht.

Vooral als diegene eraan gewend was dat jij toch wel ja zei.

Dat gezicht overleef je.

En die ander waarschijnlijk ook.

Wat kun je zeggen?

Je hoeft van je nee geen toespraak te maken.

Hoe meer je uitlegt, hoe meer materiaal je geeft om jouw nee alsnog te verbouwen tot een ja.

‘Ik kan zaterdag niet, want ik wilde eigenlijk sporten en daarna moet ik nog boodschappen doen en misschien komt mijn moeder langs…’

‘Maar dan kun je toch vóór het sporten even komen?’

Kijk.

Daar gaan we alweer.

Hou het klein:

‘Dat lukt me niet.’

‘Ik heb daar deze week geen ruimte voor.’

‘Als ik dit oppak, moet iets anders blijven liggen. Wat wil je dat ik laat vallen?’

‘Die datum kan ik niet. De week erna eventueel wel.’

‘Ik kijk er vanavond naar en laat het je weten.’

En als je nee hebt gezegd, stop je met praten.

Je hoeft geen pleidooi te houden, geen bewijsstukken te overleggen en je partner hoeft ook niet als getuige te worden opgeroepen.

Ik snap dat een kort ‘nee’ voor sommige mensen retespannend voelt.

Begin dan iets zachter.

Maar maak er geen verklede ja van.

Stop met ja zeggen als je nee bedoelt

Nee zeggen wordt niet makkelijker doordat iedereen het ineens leuk vindt.

Het wordt makkelijker doordat jij ontdekt dat de ramp die je vooraf bedenkt meestal niet gebeurt.

Je collega vraagt iemand anders.

Je vriendin vindt een andere oplossing.

Je manager stelt prioriteiten.

En soms vindt iemand je inderdaad even lastig.

Ook dat kan.

Je hoeft niet te zorgen dat niemand ooit iets vervelends voelt door een keuze van jou. Dat is een dagtaak waar je niet eens voor betaald krijgt.

Begin dus klein.

Geef niet meteen antwoord.

Zeg één keer dat iets niet uitkomt zonder er een complete verdediging achteraan te plakken.

Bied alleen een alternatief aan als je dat alternatief ook echt wilt.

En luister eens naar wat je jezelf vertelt vlak voordat je ja zegt.

Is de ander werkelijk boos?

Of probeer jij alvast een reactie te voorkomen die alleen nog maar in jouw hoofd bestaat?

Je hoeft niet overal nee tegen te zeggen. Daar word je nou ook geen leuker mens van.

Maar je mag wel stoppen met ja zeggen tegen dingen waar jij later de rekening voor krijgt.

De ander mag iets vragen.

Jij mag nadenken.

En daarna mag het antwoord dus ook gewoon nee zijn.